Wie een gezichtsimplantaat overweegt, besteedt meestal veel aandacht aan het vinden van de juiste chirurg. Dat is logisch. De ervaring van de chirurg is belangrijk voor zowel de veiligheid als het uiteindelijke resultaat.
Maar bij een custom gezichtsimplantaat wordt een groot deel van het resultaat al vóór de operatie bepaald. Tijdens de 3D-planning wordt namelijk vastgelegd hoe groot het implantaat wordt, waar extra projectie komt en hoe het moet aansluiten op de bestaande botstructuur.
Een chirurg kan een implantaat technisch uitstekend plaatsen, maar wanneer de vorm of afmetingen niet goed zijn gekozen, blijft het uiteindelijke resultaat beperkt door dat ontwerp. Daarom zijn een zorgvuldig 3D-ontwerp en een ervaren chirurg allebei belangrijk.
Belangrijkste punten
- Bij een custom implantaat worden vorm, projectie, breedte en overgang naar het bestaande bot vooraf digitaal bepaald.
- Een symmetrisch skelet betekent niet automatisch dat het gezicht er symmetrisch uitziet. Ook zachte weefsels spelen een belangrijke rol.
- Een CT- of CBCT-scan vormt de basis van het ontwerp, maar geeft niet het volledige beeld van hoe huid, vet en spieren het uiteindelijke resultaat beïnvloeden.
- Het beste resultaat ontstaat wanneer ontwerper en chirurg vanaf de planning met elkaar samenwerken.
Een groot deel van het resultaat ontstaat vóór de operatie
Ieder custom gezichtsimplantaat begint met een digitaal plan.
Aan de hand van een CT- of CBCT-scan wordt een driedimensionaal model van de schedel gemaakt. Vervolgens kan worden bepaald waar extra volume of projectie nodig is en hoe het implantaat moet aansluiten op de bestaande anatomie.
Onderzoek naar virtuele planning binnen de kaakchirurgie laat zien dat 3D-planning en CAD/CAM-technieken kunnen helpen om het verschil tussen de geplande en daadwerkelijk bereikte botpositie te verkleinen [[1]].
Dat maakt de ontwerpfase meer dan alleen een technische voorbereiding.
Tijdens deze fase worden keuzes gemaakt die later niet eenvoudig meer kunnen worden gecorrigeerd. Denk aan de breedte van een kaakhoekimplantaat, de projectie van de kin of de overgang tussen een jukbeenimplantaat en de omliggende botstructuur. Daarom verdient het ontwerp voldoende tijd en aandacht.
Ontwerp en operatie hebben ieder hun eigen rol
Het ontwerpen van een implantaat en het plaatsen ervan zijn twee verschillende onderdelen van hetzelfde behandeltraject.
De chirurg moet het implantaat veilig kunnen plaatsen, belangrijke zenuwen en weefsels beschermen en ervoor zorgen dat het implantaat correct wordt gefixeerd.
Het 3D-ontwerp vraagt weer om andere vaardigheden. Daarbij draait het om vorm, verhoudingen, symmetrie en de manier waarop enkele millimeters verschil de contour van het gezicht beïnvloeden.
Sommige chirurgen maken hun eigen 3D-ontwerpen. Andere chirurgen werken hiervoor samen met gespecialiseerde implantaatontwerpers.
Beide werkwijzen kunnen goed functioneren. Het belangrijkste is dat het ontwerp niet losstaat van de operatie. De ontwerper moet weten wat chirurgisch haalbaar is, terwijl de chirurg moet begrijpen welk esthetisch resultaat met het ontwerp wordt nagestreefd.
Een symmetrisch bot geeft niet automatisch een symmetrisch gezicht
Bij 3D-planning is het verleidelijk om vooral naar het skelet te kijken.
Als de linker- en rechterzijde van de schedel digitaal gelijk worden gemaakt, lijkt het probleem opgelost.
In werkelijkheid ligt het ingewikkelder.
Onderzoek laat zien dat een plan dat uitsluitend op skeletale symmetrie is gericht, niet automatisch het beste esthetische resultaat oplevert [[2]]. Het gezicht bestaat immers niet alleen uit bot.
Over de schedel liggen huid, vetweefsel en spieren. Die zijn eveneens asymmetrisch en verschillen in dikte en vorm.
Daarom moet bij het ontwerp niet alleen worden gevraagd: hoe maken we het bot symmetrischer? Minstens zo belangrijk is de vraag: hoe zal het gezicht er uiteindelijk uitzien?
Waarom enkele millimeters verschil belangrijk kunnen zijn
Bij gezichtscontouring werken ontwerpers met relatief kleine afstanden.
Onderzoek naar patiëntspecifieke implantaten voor correctie van gezichtsasymmetrie laat zien dat geplande en daadwerkelijk bereikte posities op millimeterniveau van elkaar kunnen verschillen [[3]].
Dat klinkt misschien verwaarloosbaar, maar in het gezicht kan één of twee millimeter zichtbaar verschil maken.
Een kleine verandering kan bijvoorbeeld invloed hebben op de breedte van de kaakhoek, de projectie van de kin, de hoogte van het jukbeen of de overgang tussen implantaat en natuurlijk bot.
Vooral aan de randen van een implantaat is nauwkeurigheid belangrijk. Een geleidelijke overgang kan nauwelijks zichtbaar of voelbaar zijn, terwijl een te abrupte overgang juist kan opvallen. Daarom wordt tijdens het ontwerpen niet alleen gekeken naar hoeveel millimeter extra projectie gewenst is, maar ook naar waar die projectie begint en eindigt.
Een CT-scan vertelt niet het hele verhaal
Een CT- of CBCT-scan is zeer waardevol voor het ontwerpen van custom gezichtsimplantaten.
De botstructuur kan ermee nauwkeurig driedimensionaal worden weergegeven. Daardoor kan een implantaat precies rond de individuele anatomie worden ontworpen.
Maar het uiteindelijke gezicht bestaat niet alleen uit bot.
De dikte van de huid, de verdeling van vetweefsel en de ligging en beweging van spieren hebben eveneens invloed op het resultaat. De relatie tussen botstructuur en het zichtbare gezichtsprofiel is bovendien niet bij iedereen hetzelfde [[4]].
Twee mensen met een vergelijkbare onderliggende botstructuur kunnen daardoor toch een heel andere gezichtscontour hebben.
Ook 3D-software kan veranderingen van zachte weefsels nog niet overal even nauwkeurig voorspellen. Dat geldt vooral voor beweeglijke gebieden zoals de lippen en kin [[5]].
Daarom is het verstandig om een ontwerp niet uitsluitend op de schedelscan te baseren. Foto’s, gezichtsverhoudingen en een beoordeling van de zachte weefsels geven aanvullende informatie die tijdens het ontwerp kan worden meegenomen.
Waarom de samenwerking tussen ontwerper en chirurg belangrijk is
Een mooi digitaal ontwerp moet ook chirurgisch uitvoerbaar zijn.
De positie van zenuwen, de beschikbare toegang tijdens de operatie en de plaats waar fixatieschroeven kunnen worden geplaatst, kunnen invloed hebben op het definitieve ontwerp.
Daarom is overleg tussen ontwerper en chirurg belangrijk voordat het implantaat wordt geproduceerd.
De ontwerper kan zich richten op vorm, symmetrie en overgang naar het bestaande bot. De chirurg beoordeelt tegelijkertijd of het ontwerp veilig kan worden geplaatst en gefixeerd.
Waar nodig kan het ontwerp daarna worden aangepast. Zo wordt voorkomen dat pas tijdens de operatie blijkt dat een bepaalde vorm of positie technisch moeilijk uitvoerbaar is.
Goed ontwerp is geen vervanging voor een goede chirurg
3D-planning maakt een ervaren chirurg niet minder belangrijk.
Integendeel.
Een nauwkeurig ontworpen implantaat kan alleen het gewenste effect hebben wanneer het correct wordt geplaatst.
De chirurg bepaalt uiteindelijk de exacte positie, de fixatie en de manier waarop met de omliggende weefsels wordt omgegaan. Een goed ontwerp geeft de chirurg dus een beter uitgangspunt. De chirurgische uitvoering bepaalt vervolgens hoe nauwkeurig dat ontwerp in werkelijkheid wordt gerealiseerd.
De kern
Bij een custom gezichtsimplantaat begint het resultaat niet pas tijdens de operatie.
De vorm, afmetingen en verhoudingen worden al tijdens het 3D-ontwerp bepaald.
Daarom is het verstandig om bij de keuze voor een custom implantaat niet alleen te kijken naar de ervaring van de chirurg. Kijk ook naar de manier waarop het implantaat wordt ontworpen, hoeveel aandacht er aan de planning wordt besteed en of ontwerper en chirurg met elkaar samenwerken.
Bij FacialNexus worden 3D-planning en chirurgische beoordeling als onderdelen van hetzelfde traject benaderd. We brengen cliënten in contact met gespecialiseerde ontwerpers en chirurgen die het implantaat gezamenlijk kunnen beoordelen voordat het wordt geproduceerd. Zo kan het ontwerp worden afgestemd op zowel de gewenste gezichtscontour als de chirurgische mogelijkheden.
Veelgestelde vragen
Is het ontwerp van het implantaat echt net zo belangrijk als de chirurg?
Beide hebben een andere functie.
Tijdens het ontwerp worden de vorm, projectie, breedte en overgang naar het bestaande bot bepaald. De chirurg zorgt ervoor dat het implantaat vervolgens veilig en op de juiste positie wordt geplaatst.
Een goed ontwerp dat verkeerd wordt geplaatst kan een slecht resultaat geven. Andersom kan een technisch perfect geplaatst implantaat ook tegenvallen wanneer de vorm niet goed bij het gezicht past. Daarom moeten ontwerp en chirurgische uitvoering op elkaar aansluiten.
Kan een custom implantaat alleen op basis van een CT-scan worden ontworpen?
Technisch kan dat, maar een CT- of CBCT-scan geeft vooral informatie over de botstructuur.
Voor het uiteindelijke uiterlijk zijn ook huid, vetweefsel, spieren en gezichtsverhoudingen belangrijk. Daarom is het verstandig om naast de scan ook foto’s en een beoordeling van het gezicht mee te nemen in het ontwerp.
Hoeveel verschil maakt één millimeter?
Dat hangt af van de plaats.
Bij gezichtscontouring kan één millimeter op een belangrijk punt zichtbaar verschil maken. Vooral bij de kin, kaakhoeken, jukbeenderen en de overgang tussen implantaat en bot kunnen kleine veranderingen invloed hebben op de uiteindelijke contour. Daarom worden custom implantaten op millimeterniveau ontworpen.
Wie ontwerpt custom gezichtsimplantaten?
Dat verschilt per kliniek.
Sommige chirurgen maken of begeleiden hun eigen 3D-ontwerpen. Andere chirurgen werken samen met een gespecialiseerde implantaatontwerper. De functietitel is minder belangrijk dan de kwaliteit van het proces. Het ontwerp moet zorgvuldig worden gemaakt, rekening houden met het uiteindelijke uiterlijk en vóór productie door de chirurg worden beoordeeld op veiligheid en uitvoerbaarheid.
References
- Lee YJ, Oh JH, Kim SG. Virtual surgical plan with custom surgical guide for orthognathic surgery: systematic review and meta-analysis. Maxillofac Plast Reconstr Surg. 2024;46(1):39.[↩]
- Lee J, Kim D, Xu X, Kuang T, Gateno J, Yan P. Predicting optimal patient-specific postoperative facial landmarks for patients with craniomaxillofacial deformities. Int J Oral Maxillofac Surg. 2024;53(11):934-941.[↩]
- Buchholzer S, Moissenet F, Aymon R, Scolozzi P. Refining orthognathic outcomes: 3D accuracy with patient-specific implants for facial asymmetry correction. JPRAS Open. 2025;45:95-108.[↩]
- Malá PZ, Krajíček V, Velemínská J. How tight is the relationship between the skeletal and soft-tissue facial profile: a geometric morphometric analysis of the facial outline. Forensic Sci Int. 2018;292:212-223.[↩]
- Chen CYH, Xi T, Ko EWC, Tsao SY. Accuracy of 3D simulation in soft tissue change after orthognathic surgery in class III malocclusion. J Craniomaxillofac Surg. 2025;53(12):2133-2141.[↩]
