
Het materiaal van een gezichtsimplantaat is belangrijk. Het bepaalt onder meer hoe het lichaam op het implantaat reageert en hoe stabiel het op langere termijn blijft.
Siliconen wordt al jarenlang gebruikt voor gezichtsimplantaten en is nog altijd een veelgebruikt materiaal. Toch weten we inmiddels meer over de manier waarop verschillende implantaatmaterialen reageren op bot en omliggende weefsels.
In dit artikel vergelijken we siliconen met PEEK. We kijken ook naar nieuwere vormen van PEEK waarbij het oppervlak is aangepast om de verbinding met bot en weefsel te verbeteren. Daarbij is enige nuance belangrijk. Rond nieuwe implantaatmaterialen worden soms claims gedaan die verder gaan dan wat wetenschappelijk al overtuigend is aangetoond.
Belangrijkste punten
- Siliconenimplantaten bestaan doorgaans uit massief medisch siliconen met een glad, biologisch inert oppervlak. Het lichaam vormt daarom meestal een bindweefselkapsel rond het implantaat.
- Gewoon PEEK heeft verschillende praktische en mechanische voordelen, maar is zonder oppervlaktebehandeling eveneens relatief bio-inert.
- Een belangrijke ontwikkeling is het aanpassen van het PEEK-oppervlak, bijvoorbeeld met hydroxyapatiet of een poreuze structuur. Onderzoek laat zien dat dit de hechting aan bot kan verbeteren.
- Het materiaal is maar één onderdeel van het uiteindelijke resultaat. Het ontwerp van het implantaat en de ervaring van de chirurg blijven minstens zo belangrijk.
Het probleem met traditioneel siliconen

Uw lichaam vormt een kapsel rond het implantaat
Wanneer een implantaat in het lichaam wordt geplaatst, reageert het omliggende weefsel op het vreemde materiaal.
Bij gladde siliconenimplantaten ontstaat meestal een bindweefselkapsel: een laag fibreus weefsel die het implantaat omringt.
Siliconen is niet poreus. Bot of zacht weefsel groeit er daarom niet doorheen. Het implantaat blijft als afzonderlijk materiaal tegen het bot liggen in plaats van er daadwerkelijk mee te vergroeien[[1]].
Dat hoeft niet automatisch problemen te veroorzaken, maar het betekent wel dat het implantaat biologisch niet met het onderliggende bot integreert.
Welke problemen kunnen daarbij ontstaan?
Omdat een glad siliconenimplantaat niet met het bot vergroeid is, kan er in sommige gevallen beweging ontstaan.
In wetenschappelijke reviews worden siliconen gezichtsimplantaten onder meer in verband gebracht met:
- verschuiving van het implantaat;
- botresorptie van het onderliggende bot;
- zichtbare of voelbare implantaatranden;
- veranderingen van het kapsel rond het implantaat[[2]].
Dat betekent niet dat siliconen altijd problemen veroorzaakt. Het materiaal heeft ook voordelen. Het is relatief betaalbaar, eenvoudig te vormen en kan meestal gemakkelijker worden verwijderd dan sommige andere implantaatmaterialen. Een ervaren chirurg kan met siliconen nog steeds goede resultaten bereiken.
Waarom wordt PEEK als interessant alternatief gezien?
PEEK staat voor polyetheretherketon. Het materiaal wordt al langere tijd gebruikt bij onder meer schedel- en wervelkolomchirurgie.
Het is sterk, vormvast en biocompatibel. Daarnaast is PEEK radiolucent. Dat betekent dat het relatief weinig verstoring veroorzaakt bij medische beeldvorming zoals CT-scans[[3]].
PEEK is bovendien minder stijf dan titanium. De mechanische eigenschappen liggen dichter bij die van bot.
Een ander belangrijk voordeel is dat PEEK zeer nauwkeurig kan worden bewerkt. Op basis van een 3D-CT-scan kan een implantaat worden ontworpen dat aansluit op de individuele botstructuur. Daardoor kunnen vorm, projectie, breedte en asymmetrie vooraf nauwkeurig worden gepland.
Standaard PEEK is óók relatief inert
PEEK heeft veel voordelen, maar gewoon PEEK heeft ook een beperking.
Het standaardoppervlak is relatief hydrofoob en bio-inert. Zonder aanvullende oppervlaktebehandeling hecht bot daarom niet vanzelf sterk aan het materiaal[[4]].
Rond onbehandeld PEEK kan eveneens een laag fibreus weefsel ontstaan. Dat beperkt de directe verbinding tussen implantaat en bot[[5]].
Daarom richt veel recent onderzoek zich niet alleen op PEEK zelf, maar vooral op de manier waarop het oppervlak van PEEK kan worden aangepast.
De volgende stap: bioactief PEEK

Een belangrijke ontwikkeling is het bioactiever maken van het oppervlak van PEEK. Dat kan op verschillende manieren.
Hydroxyapatiet-coating
Hydroxyapatiet is een mineraal dat van nature in bot voorkomt.
PEEK kan ermee worden gecoat of hydroxyapatiet kan in het materiaal zelf worden verwerkt. Hierdoor krijgt het oppervlak eigenschappen die gunstiger kunnen zijn voor de hechting van botcellen.
In laboratorium- en dieronderzoek zien we dat PEEK met hydroxyapatiet vaak beter aan bot hecht dan PEEK zonder coating.
In een onderzoek bij konijnen vertoonden hydroxyapatiet-gecoate PEEK-implantaten tijdens de vroege genezingsfase duidelijk meer contact met bot dan onbehandeld PEEK [[4]].
Andere onderzoeken laten eveneens zien dat het toevoegen van hydroxyapatiet de vorming van bot rond PEEK kan ondersteunen [[5]][[6]].
Poreuze en verruwde oppervlakken
Een coating is niet de enige mogelijkheid.
Ook de structuur van het oppervlak kan worden aangepast. Een poreus of microscopisch verruwd oppervlak geeft omliggend weefsel meer mogelijkheden om zich aan het implantaat te hechten.
Het idee hierachter is eenvoudig: hoe beter het implantaat mechanisch en biologisch aansluit op het omliggende weefsel, hoe kleiner de kans dat het als een volledig los element blijft liggen.
Ook bij andere implantaatmaterialen zien we dat poreuze oppervlakken meer weefselingroei mogelijk maken dan volledig gladde oppervlakken[[1]].
Bij PEEK worden daarom verschillende technieken onderzocht en toegepast, waaronder porositeit, microstructuren en oppervlaktecoatings.
Wat weten we nog niet?
Hier is enige voorzichtigheid nodig.
Een groot deel van het beste onderzoek naar oppervlakte-gemodificeerd PEEK komt nog uit laboratorium- en dierstudies.
De resultaten zijn veelbelovend, maar er is nog minder langdurig klinisch onderzoek bij mensen, en vooral minder onderzoek dat specifiek gaat over cosmetische gezichtsimplantaten[[7]].
Dat betekent niet dat de techniek onbewezen of onbruikbaar is. Het betekent wel dat claims over bijvoorbeeld gegarandeerde botintegratie, minder zwelling of minder complicaties voorlopig voorzichtig moeten worden geïnterpreteerd.
Ook moet een coating technisch goed aan het implantaat bevestigd blijven om zijn functie te kunnen behouden.
Wat bepaalt het uiteindelijke resultaat?
Het materiaal speelt een belangrijke rol, maar het bepaalt niet alles.
Minstens zo belangrijk zijn:
- het ontwerp van het implantaat;
- de aansluiting op de bestaande botstructuur;
- de gekozen afmetingen;
- de positionering;
- de fixatie;
- de ervaring van de chirurg.
Een goed materiaal kan een slecht ontwerp niet corrigeren.
Andersom kan een zorgvuldig ontworpen implantaat minder goed functioneren wanneer het verkeerd wordt geplaatst. Bij custom gezichtsimplantaten moet daarom niet alleen worden gekeken naar de vraag “welk materiaal is het beste?” De belangrijkere vraag is vaak hoe materiaal, ontwerp en chirurgische uitvoering samenkomen.
De kern
Siliconen is een bekend en veelgebruikt implantaatmateriaal. Het is relatief betaalbaar en kan goede resultaten geven, maar het integreert niet rechtstreeks met het bot.
PEEK biedt andere mogelijkheden. Het is sterk, vormvast en zeer geschikt voor nauwkeurig custom ontwerp op basis van 3D-scans.
Standaard PEEK is echter eveneens relatief bio-inert.
Daarom zijn oppervlaktebehandelingen met bijvoorbeeld hydroxyapatiet of poreuze structuren interessant. Deze technieken zijn bedoeld om de interactie tussen PEEK en het omliggende bot en weefsel te verbeteren.
Het wetenschappelijke onderzoek hiernaar is veelbelovend, maar voor sommige toepassingen nog in ontwikkeling.
Voor het uiteindelijke esthetische resultaat blijven het ontwerp van het implantaat en de ervaring van de chirurg minstens zo belangrijk als het gekozen materiaal.
Wanneer u twijfelt over welk materiaal of welke behandeling het beste bij uw situatie past, kan FacialNexus u in contact brengen met gespecialiseerde chirurgen die ervaring hebben met zowel custom gezichtsimplantaten als osteotomieën. Zo kan eerst worden gekeken welke structurele verandering nodig is en welke techniek daar het beste bij aansluit.
Veelgestelde vragen
Is PEEK beter dan siliconen voor gezichtsimplantaten?
PEEK heeft verschillende voordelen ten opzichte van siliconen, vooral wanneer een nauwkeurig custom implantaat gewenst is.
Het materiaal is sterk, vormvast en kan zeer precies worden ontworpen op basis van een 3D-scan. Daarnaast veroorzaakt het relatief weinig verstoring bij medische beeldvorming.
Siliconen is zachter en wordt normaal gesproken door een bindweefselkapsel omgeven. Bij siliconenimplantaten zijn onder meer verschuiving en botresorptie beschreven.
Standaard PEEK is echter ook relatief bio-inert. Vooral oppervlakte-gemodificeerd PEEK is daarom interessant wanneer betere interactie met bot en omliggend weefsel gewenst is. Dat betekent niet dat siliconen geen goede resultaten kan geven. Het uiteindelijke resultaat hangt ook sterk af van het ontwerp en de ervaring van de chirurg.
Wat is hydroxyapatiet-gecoat PEEK?
Hydroxyapatiet is een mineraal dat van nature in bot voorkomt.
PEEK kan ermee worden gecoat of hydroxyapatiet kan in het materiaal zelf worden verwerkt.
Daardoor krijgt het implantaat een oppervlak dat beter met botweefsel kan samenwerken. In laboratorium- en dieronderzoek zien we dat PEEK met hydroxyapatiet vaak beter aan bot hecht dan PEEK zonder coating.
Leidt PEEK tot minder botresorptie dan siliconen?
Daar zijn aanwijzingen voor, maar het is nog niet definitief bewezen.
Bij siliconenimplantaten kan botverlies mede samenhangen met kleine bewegingen van het implantaat tegen het onderliggende bot.
Een implantaat dat nauw aansluit en beter met het omliggende weefsel integreert, kan zulke kleine bewegingen mogelijk verminderen.
Het meeste onderzoek naar dit mechanisme komt echter nog uit laboratorium- en dierstudies. Daarom is het een aannemelijke verklaring, maar nog geen harde conclusie voor alle gezichtsimplantaten bij mensen.
Is gecoat PEEK al bewezen of nog experimenteel?
Eigenlijk allebei.
Onderzoek naar bioactief en oppervlakte-gemodificeerd PEEK laat veelbelovende resultaten zien.
Tegelijkertijd komt een groot deel van het sterkste bewijs nog uit laboratorium- en dieronderzoek.
Er zijn ook onderzoeken bij mensen, maar veel daarvan zijn niet specifiek gericht op cosmetische gezichtsimplantaten. De techniek is dus serieus in ontwikkeling en wordt al toegepast, maar voor sommige toepassingen ontbreekt nog langdurig klinisch onderzoek bij grote groepen patiënten.
References
- Rowe P, Koller A, Sharma S. Facial implants. StatPearls Publishing, 2023.[↩][↩]
- Kauke-Navarro M, Knoedler L, Knoedler S, Deniz C, Stucki L, Safi AF. Balancing beauty and science: a review of facial implant materials in craniofacial surgery. Front Surg. 2024;11:1348140.[↩]
- Kurtz SM, Devine JN. PEEK biomaterials in trauma, orthopedic, and spinal implants. Biomaterials. 2007;28(32):4845-4869.[↩]
- Johansson P, Jimbo R, Kozai Y, Sakurai T, Kjellin P, Currie F, Wennerberg A. Nanosized hydroxyapatite coating on PEEK implants enhances early bone formation. Materials. 2015;8(7):3815-3830.[↩][↩]
- Geng YM, Ren DN, Li SY, Li ZY, Shen XQ, Yuan YY. Hydroxyapatite-incorporation improves bone formation on endosseous PEEK implant in canine tibia. J Appl Biomater Funct Mater. 2020;18:2280800020975172.[↩][↩]
- Liu X, Ouyang L, Chen L, Qiao Y, Ma X, Xu G, Liu X. Hydroxyapatite composited PEEK with 3D porous surface enhances osteoblast differentiation. Regen Biomater. 2021;9:rbab076.[↩]
- Kauke-Navarro M, Knoedler L, Knoedler S, Deniz C, Safi AF. Surface modification of PEEK implants for craniofacial reconstruction and aesthetic augmentation – fiction or reality? Front Surg. 2024;11:1351749.[↩]